Grondwettelijk Hof vernietigt FOSO-bijdragen scheepvaartsector

De financiering van de ‘Federale instantie voor onderzoek van scheepvaartongevallen’ (FOSO) staat op de helling. Het Grondwettelijk Hof heeft de bepalingen over de bijdrageplicht van de scheepvaartsector immers vernietigd. Om de havenbesturen te laten mee betalen is volgens het Hof een samenwerkingsakkoord nodig tussen de federale overheid en het betrokken gewest. Tot dat akkoord er is, en uiterlijk tot 31 december 2014, blijven de gevolgen van de vernietigde bepalingen gehandhaafd.

Bijdrageplicht onder vuur

FOSO is een openbare dienst die bevoegd is om veiligheidsonderzoeken in te stellen naar scheepvaartongevallen en incidenten. Die onderzoeken moeten de veiligheid op zee verbeteren en de kans op verontreiniging door schepen verminderen.

De oprichtingskosten, en nadien de werkings- en personeelskosten, worden gedragen door de scheepvaartsector. De federale overheid stelt de kosten vast op 800.000 euro per jaar. Elke exploitant van een Belgisch schip moet daarvoor jaarlijks een bijdrage betalen van 0,0126 euro per brutotonnenmaat; en minstens 25 euro per schip. De maximumbijdrage bedraagt 1.500 euro per schip. Ook niet-Belgische schepen die een Belgische haven aandoen, betalen een bijdrage. Die wordt geïnd door de havenbesturen van de havens van Antwerpen, Brussel, Gent, Luik, Oostende en Zeebrugge. De totale bijdrage per havenbestuur hangt af van hun trafiekcijfers.

Het verschil tussen de vaste bijdrage die de exploitanten moeten betalen en de variabele bijdrage van de havenbesturen wordt door het Havenbedrijf Gent, het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en de Maatschappij van de Brugse Zeevaartinrichting aangekaart bij het Grondwettelijk Hof. De havenbesturen hebben de vernietiging gevraagd van de betrokken bepalingen wegens 'een verschil in behandeling'. Ze werpen daarbij ook op dat 'exploitanten van schepen onder een vreemde vlag' momenteel geen bijdrage verschuldigd zijn. Verder oordelen ze dat 'het wettigheidsbeginsel inzake belastingen' niet werd nageleefd omdat bepaalde elementen van de bijdrage niet nauwkeurig genoeg bepaald zijn.

In zijn arrest van 21 november 2013 volgt het Hof hen daarin en vernietigt artikel 15 van de wet van 2 juni 2012 over de bijdrageplicht. Het stelt hierbij uitdrukkelijk dat wanneer de wetgever de bijdragen via de havenbesturen wil innen, 'het de normale gang van zaken is dat daarover met het betrokken gewest een samenwerkingsakkoord wordt gesloten. De inning mag niet eenzijdig op de havenbesturen worden afgewenteld door hen als belastingplichtigen aan te wijzen'.

Om te vermijden dat reeds betaalde bijdragen moeten worden terugbetaald en de continuïteit van de dienst in het gedrang komt, blijven de gevolgen van het vernietigde artikel gehandhaafd. Tot het samenwerkingsakkoord er is, en uiterlijk tot 31 december 2014.

Retroactieve inwerkingtreding niet gerechtvaardigd

Het Hof vernietigt ook de datum van inwerkingtreding van de wet van 2 juni 2012. Volgens het Hof is er geen redelijke verantwoording om de wet met terugwerkende kracht in werking te laten treden op 17 juni 2011 aangezien de FOSO niet op retroactieve wijze aan zijn onderzoeksverplichtingen kan voldoen. Bovendien heeft de wetgever door vanaf die datum uitwerking te verlenen, op discriminerende wijze afbreuk gedaan aan de waarborg dat niemand kan worden veroordeeld wegens een handelen of nalaten dat geen strafbaar feit uitmaakte op dat moment.

Volledige onafhankelijkheid van de FOSO

De verzoekende partijen trekken ook de onafhankelijkheid van de FOSO in twijfel. De dienst moet zowel qua organisatie als juridische structuur en besluitvorming autonoom en functioneel onafhankelijk functioneren. Toch plaatst de wet de directeur van de FOSO onder het hiërarchisch gezag van de minister bevoegd voor de Maritieme Mobiliteit. Aangezien dit hiërarchisch toezicht onverenigbaar is met de vereiste onafhankelijkheid worden die woorden vernietigd.

25.04.2017

Ook vrije advocatenkeuze bij arbitrageprocedure Lees meer

13.04.2017

Maritieme arbeid: verplichte verzekering voor repatriëring, arbeidsongeschiktheid en overlijden zeevarenden Lees meer

06.04.2017

Eerste voorlopige lijst met erkende daden van terrorisme voor (Belgische) slachtoffers Lees meer

03.04.2017

Assuralia publiceert brochure rond Overlijdensverzekering Lees meer

NIEUWSBRIEF
website door Kluwer EasyWeb

We gebruiken cookies om uw taalvoorkeur bij te houden en surfervaring op deze website gemakkelijker te maken. Meer weten[OK]